Hasta
D.A.
71 yaş, kadın, emekli öğretmen
Risk
SCORE2-OP %14,6
Yüksek riskli primer koruma olgusu
LDL-K
143 mg/dL
Aşamalı düşüş hedeflendi
Olgu Sunumu
Yakınması: 1 aydır devam eden, eforla ilişkisi olmayan batıcı sırt ve kol ağrısı. Hasta 15 km rahatlıkla yürüyüş yapabiliyor ve trekking yapıyor.
Özgeçmiş: Yeni tanı hipertansiyon (20 gün önce), prediyabet (7 yıldır, AK�? en çok 121 mg/dL), Hashimoto tiroiditi (23 yıldır), sezaryen öyküsü (44 yıl önce). Sigara içmiyor. İkiz doğum yapmış (26 yaşında iken), menopoz yaşı 51.
Kullandığı ilaçlar: Levotiroksin sodyum (5 gün 100 mcg/gün, 2 gün 50 mcg/gün), metformin 850 mg 2x1, perindopril/indapamid 5/1,25.
Soygeçmiş: Anne 46 yaşında diyabet ve erken menopoz.
Fizik Muayene ve Tetkikler
Fizik muayene: Ofis tansiyonu 145/85 mmHg, sol üst ekstremite 128/81 mmHg, sağ üst ekstremite 134/74 mmHg, sol alt ekstremite 153/79 mmHg, sağ alt ekstremite 167/88 mmHg. Nabız 72/dk, beden kitle indeksi 22 kg/m2. Kardiyak üfürüm yok, solunum sesleri doğal, dört ekstremite distal nabızları açık.
Laboratuvar: AK�? 117 mg/dL, total kolesterol 214 mg/dL, LDL-K 143 mg/dL, HDL-K 48 mg/dL, trigliserid 115 mg/dL, kreatinin 0,95 mg/dL, sodyum 136 mg/dL, potasyum 4,4 mEq/dL, eGFR 61 ml/dk/1.73 m2, spot idrarda mikroalbumin/kreatinin 2,9 mg/g, TSH 5,68 mIU/L, T4 1,44 ng/dL. Tam kan sayımı normal; tam idrar tetkikinde hyalen silendir negatif, eritrosit 1 p/HPF, lökosit 1 p/HPF.
Görüntüleme: EKG normal sinüs ritmi. Transtorasik ekokardiyografide LVEF %60, IVS 1,1 mm, SVAD 1,0 mm. Miyokard perfüzyon sintigrafisinde apekste ve lateral duvar apikal kesimde iskemi şüphesi (iskemi %4).
Takip Planı ve Tedavi
Özet olarak; 71 yaşında kadın hasta, SCORE2-OP %14,6 (yüksek riskli), yeni tanı hipertansiyon (organ hasarı yok), prediyabet, LDL-K 143 mg/dL ve şüpheli asemptomatik iskemik kalp hastalığı ile değerlendirildi.
Plan: Tansiyon regülasyonu için perindopril + indapamid başlandı; hedef SKB < 130 mmHg olarak belirlendi. Lipit kontrolü için 3 aylık diyet tedavisi önerildi ve aşamalı LDL-K düşüşü hedeflendi. Diyet sonrası ikinci aşamada LDL-K hedefine ulaşılamazsa statin düşünülebilir. Hedef LDL-K < 100 mg/dL. Sağlıklı beslenme ve egzersiz önerildi.
Diyet ve Egzersiz Önerisi
Diyet önerisi: Daha fazla bitkisel, daha az hayvansal kaynaklı besin tüketimi önerildi. Doymuş yağ asitlerinin toplam günlük enerji alımının %10'undan azını oluşturması; doymuş yağlar yerine çoklu doymamış yağlar (PUFA) ve tekli doymamış yağların (MUFA) tercih edilmesi; trans yağ asitlerinin mümkün olduğunca azaltılması, işlenmiş gıdalardan gelen trans yağların ise tüketilmemesi önerildi.
Tam tahıllardan gelen karbonhidratlar tercih edilmeli; günlük toplam tuz tüketimi 5 gramın altında olmalı; günlük potasyum tüketimi 0.5-1 g artırılmalıdır. Günde 30-45 gram lif alınması, en az 200 gram meyve ve 200 gram sebze tüketilmesi, kırmızı et tüketiminin haftada en fazla 350-500 gramla sınırlandırılması, haftada 1-2 kez balık ve günde 30 gram tuzsuz kuruyemiş tüketilmesi önerildi. Alkol tüketimi haftada en fazla 100 gram alkol ile sınırlandırılmalı; şekerle tatlandırılmış içecekler tüketilmemeli veya mümkün olduğunca azaltılmalıdır.
Egzersiz önerisi: Aerobik egzersiz olarak haftada 150 dakika orta düzeyde egzersiz veya haftada 75 dakika ileri düzeyde egzersiz önerildi. Direnç egzersizi olarak kaldırabildiği maksimum kilonun %70'i kadar ağırlıkla, haftada iki kez on çeşit kas grubu için 10 tekrarlı çalışma önerildi.
Kılavuz Notu
ESC 2021 Primer Koruma Kılavuzu'na göre 70 yaş ve üzerindeki bireylerde, kalp-damar hastalığı açısından yüksek ya da çok yüksek risk söz konusuysa, hastalık gelişmeden önce koruyucu amaçla statin tedavisine başlanması değerlendirilebilir (Class 2b-B).
Kaynaklar
- 2021 ESC Guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice. Visseren FLJ, Mach F, Smulders YM, Carballo D, Koskinas KC, Bäck M, Benetos A, Biffi A, Boavida JM, Capodanno D, Cosyns B, Crawford C, Davos CH, Desormais I, Di Angelantonio E, Franco OH, Halvorsen S, Hobbs FDR, Hollander M, Jankowska EA, Michal M, Sacco S, Sattar N, Tokgozoglu L, Tonstad S, Tsioufis KP, van Dis I, van Gelder IC, Wanner C, Williams B; ESC National Cardiac Societies; ESC Scientific Document Group. Eur Heart J. 2021 Sep 7;42(34):3227-3337.
- 2024 ESC Guidelines for the management of elevated blood pressure and hypertension. McEvoy JW, McCarthy CP, Bruno RM, Brouwers S, Canavan MD, Ceconi C, Christodorescu RM, Daskalopoulou SS, Ferro CJ, Gerdts E, Hanssen H, Harris J, Lauder L, McManus RJ, Molloy GJ, Rahimi K, Regitz-Zagrosek V, Rossi GP, Sandset EC, Scheenaerts B, Staessen JA, Uchmanowicz I, Volterrani M, Touyz RM; ESC Scientific Document Group. Eur Heart J. 2024 Oct 7;45(38):3912-4018.