Kasım 2026
İkinci Evrensel Kalp Yetersizliği Tanımlaması (2026): Neler Değişti?
Prof. Dr. Can Ramazan Öncel
Kalp yetersizliğinin (KY) tanı ve sınıflandırılmasında ortak bir yaklaşım oluşturmak amacıyla 2021 yılında yayımlanan ilk evrensel tanım, 2026 yılında güncel bilimsel kanıtlar doğrultusunda yeniden düzenlenmiştir. İkinci Evrensel Kalp Yetersizliği Tanımı’nda temel tanım korunurken, tanısal değerlendirmede tek bir parametre yerine klinik, laboratuvar ve görüntüleme bulgularının bütüncül olarak ele alınması ön plana çıkarılmıştır.
2021 tanımında KY tanısının natriüretik peptit yüksekliği veya objektif konjesyon kanıtıyla desteklenmesi gerektiği belirtilirken, 2026 tanımında bu bulguların diğer klinik verilerle birlikte değerlendirilmesinin önemi vurgulanmaktadır. Natriüretik peptitlerin tanısal değeri korunmakla birlikte, özellikle korunmuş ejeksiyon fraksiyonlu KY (HFpEF) hastalarında, yüksek kardiyak dolum basınçlarına rağmen natriüretik peptit düzeylerinin normal olabileceği belirtilmektedir. Bu nedenle, özellikle obezitesi olan ve klinik KY şüphesi yüksek hastalarda normal natriüretik peptit düzeyleri tanıyı dışlamak için tek başına yeterli değildir. Ayrıca, bir kez semptomatik KY tanısı konulan hastalarda, klinik iyileşme veya sol ventrikül ejeksiyon fraksiyonunun (LVEF) normale dönmesi durumunda da KY tanısının geçerliliğini koruduğu vurgulanmaktadır.
LVEF Sınıflandırmasında Önemli Değişiklik: Yeni tanımın en dikkat çekici değişikliklerinden biri, LVEF'ye dayalı sınıflandırmanın yeniden ele alınmasıdır. Önceki sınıflandırmada kullanılan düşük EF'li KY (HFrEF, ≤%40), hafif azalmış EF'li KY (HFmrEF, %41–49) ve korunmuş EF'li KY (HFpEF, ≥%50) ayrımındaki sabit eşiklerin biyolojik ve klinik açıdan sınırlılıkları olduğu belirtilmektedirLVEF ölçümlerindeki değişkenlik, görüntüleme yöntemleri arasındaki farklılıklar ve yaş, cinsiyet gibi faktörlerin etkileri nedeniyle 2026 evrensel tanımında HFmrEF bağımsız bir kategori olmaktan çıkarılmıştır.Bunun yerine HFrEF ve HFpEF olmak üzere iki temel fenotip ile iyileşmiş EF'li KY (HFimpEF) tanımlanmaktadır. HFrEF ile HFpEF arasında kesin bir sayısal eşik önerilmemektedir.
HFimpEF için daha önce HFrEF varlığı, LVEF'de en az 10 yüzde puanlık artış ve takipte LVEF'nin %40'ın üzerine çıkması kriterleri korunmaktadır. Bununla birlikte yalnızca EF artışının hastalığın tamamen düzeldiği anlamına gelmediği; kalıcı yapısal anormallikler, biyobelirteç yüksekliği ve rezidüel semptomların da dikkate alınması gerektiği belirtilmektedir.
Kalp Yetersizliği Etiyolojisi: 2026 tanımı, KY etiyolojisinin belirlenmesini sınıflandırmanın temel bileşenlerinden biri hâline getirmektedir. Geleneksel iskemik ve noniskemik ayrımının hastalığın heterojen yapısını yeterince yansıtmadığı vurgulanarak 18 etiyolojik grup içeren daha kapsamlı bir sınıflandırma önerilmektedir (Şekil 1). Özellikle kardiyak amiloidoz örneğinde olduğu gibi, hastanın yalnızca HFpEF olarak tanımlanması, altta yatan hastalığa özgü tedavi fırsatlarının gözden kaçmasına neden olabilir. Bu yaklaşım, KY tanısının yalnızca fenotipi değil, mümkün olduğunca hastalığın nedenini de içermesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Kötüleşen ve Dekompanse Kalp Yetersizliği Ayrımı: Yeni tanımın klinik araştırmalar açısından en önemli katkılarından biri, kötüleşen KY (worsening HF) ile dekompanse KY (decompensated HF) kavramlarının birbirinden ayrılmasıdır. Kötüleşen KY, önceden KY tanısı bulunan hastalarda semptomların, klinik bulguların veya yaşam kalitesinin giderek bozulmasıyla karakterize hastalık progresyonunu ifade etmektedir. Bu süreç yalnızca dispne ve ödem artışıyla sınırlı değildir; egzersiz kapasitesinde azalma, görüntülemede ventrikül fonksiyonlarının kötüleşmesi ve biyobelirteçlerde yükselme gibi subklinik değişiklikleri de kapsayabilir. Kötüleşen KY tanımlanması için sağlık kuruluşuna başvuru veya tedavinin yoğunlaştırılması zorunlu değildir. Yeni başlangıçlı KY ise bu tanım kapsamında değerlendirilmemektedir.
Buna karşılık dekompanse KY, klinik bozulma nedeniyle tedavinin yoğunlaştırılmasını veya acil müdahale (rescue therapy) uygulanmasını gerektiren durumu ifade etmektedir. Diüretik tedavisinin artırılması veya kombinasyon diüretik tedavisine geçilmesi, eksik kılavuz temelli tedavilerin başlanması ve uygun hastalarda ileri tedavi yöntemlerinin uygulanması bu kapsamda değerlendirilebilir. Dekompanse KY, önceden KY tanısı bulunan hastalarda gelişebileceği gibi yeni tanı alan hastalarda da görülebilir. Yeni evrensel tanımda, önceki ESC kılavuzlarında kullanılan akut KY terimi yerine dekompanse KY terminolojisi tercih edilmektedir. Bununla birlikte kötüleşen KY ve dekompanse KY birbirini dışlayan kavramlar değildir; hastalığın progresyonunu ve klinik müdahale gereksinimini farklı açılardan tanımlamaktadır.
Korunma ve Erken Tanıya Daha Fazla Vurgu: Yeni tanımda KY'nin önlenmesi ve erken dönemde tanınmasına daha geniş yer verilmektedir. Evre A–D sınıflandırması korunurken, özellikle pre-KY olarak tanımlanan Evre B hastalarında erken müdahalenin önemi vurgulanmaktadır. Koruyucu yaklaşımlar arasında SGLT2 inhibitörlerinin yanı sıra GLP-1 reseptör agonistleri, diyabet ve kronik böbrek hastalığı birlikteliğinde finerenon ve obezitenin farmakolojik tedavisi de yer almaktadır. Riskli bireylerde natriüretik peptitler ve risk faktörlerinin değerlendirilmesi temel yaklaşım olmaya devam ederken, troponin ve idrar albümin/kreatinin oranı gibi biyobelirteçlerin ek katkısı belirtilmektedir.
Sonuç: İkinci Evrensel KY Tanımı, LVEF temelli sınıflandırmanın ötesine geçerek etiyoloji ve klinik seyri ön plana çıkaran daha kapsamlı bir yaklaşım sunmaktadır. HFmrEF kategorisinin kaldırılması, etiyolojik sınıflandırmanın genişletilmesi ve kötüleşen KY ile dekompanse KY ayrımının netleştirilmesi, yeni tanımın başlıca değişiklikleridir.
Kaynaklar
- Biegus J, Ponikowski P. The second universal definition of heart failure (2026). What's new? ESC Heart Fail. 2026. doi:10.1093/eschf/xvag240.
- Walsh MN, Kober L, Sliwa K, et al. AHA/ACC/ESC/WHF expert consensus document: Second universal definition of heart failure (2026). Eur Heart J. 2026;47:4357–4374. doi:10.1093/eurheartj/ehag500.