![]() |
Kalp Yetersizliği Elektronik Haber Bülteni Yıl: 7 Sayı: 4 / 2015 |
Geçmiş anket sonuçları Bülten İstek Formu |
. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi, İç Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı, İzmir) Doç. Dr. Yasemin Tokem Kardiyak rehabilitasyon (KR); kronik KY olan hastaların ve ailelerinin karşılaştığı karmaşık birçok tıbbi, psikolojik ve davranışsal durumun birlikteliğini içermektedir, bu nedenle de ideal ve kapsamlı bir şekilde yapılandırılmış hastalık girişimi olarak adlandırılmaktadır. Hastalığın ilerlemesini durdurmak veya yavaşlatmak, semptomları hafifletmek, egzersiz toleransını arttırmak, yaşam kalitesini yükseltmek ve dolayısıyla morbidite ve mortaliteyi azaltmak için çok boyutlu ve koordineli bir girişim olarak planlanmalıdır. Multidisipliner KR’un; mortaliteyi ve erken hastaneye yatışları, KY’nin ilerleyici kötüleşmesini azalttığı, kardiyak olayların tekrarlamasını önlediği bildirilmektedir. Modern KY rehabilitasyon programları 1977 yılında Engel tarafından geliştirilen holistik biyopsikososyal bakım modeline uyumlu olarak gerçekleştirilmektedir. Modelin;
a) biyolojik boyutu hastalığın anatomik, yapısal, moleküler düzeyi ve hastanın biyolojik fonksiyonları üzerine etkilerini Modelde belirtilen psikolojik ve sosyal değişkenler hiç şüphesiz çok önemlidir ve bu önem bireye ve tıbbi durumuna bağlı olarak değişkenlik göstermektedir. Bu nedele de KR’un her aşaması bahsedilen boyutları içerecek şekilde yapılandırılmış olmalıdır. Kalp yetersizliğinde KR üç fazda gerçekleşmektedir. 1. Klinik faz (Faz 1): Bu faz; yoğun bakım ünitesi veya koroner yoğun bakım ünitesinde yürütülmektedir. Tıbbi tedavi ve cihaz tedavisi uygulanan, semptomatik, stabil KY hastaları bu faza dâhil edilmektedir. Klinik mobilizasyon ilk fazın erken döneminde günlük yaşam aktiviteleriyle ilişkili egzersizler ve yürüme gibi fonksiyonel egzersizleri içermelidir. Egzersiz kesintiye uğramamalı ve hasta aşırı kardiyak yüklenme bulguları gösterdiğinde yoğunluk azaltılmalıdır. 2. Ayaktan KR fazı (Faz 2): Hastalar kliniğe yatıştan sonra veya rutin ayaktan izlemler yapıldıktan sonra stabil hale döndüklerinde KR’a yönlendirilmektedir (Şekil 1). Bu fazda kardiyak rehabilitasyon koordinatörü (çoğu zaman bu koordinatör hemşiredir) hasta ile birlikte hangi tip bakım ve girişimlerin endike olduğuna karar vermektedir. Hastanın fiziksel egzersiz için herhangi bir kontrendikasyonu yoksa, fizyoterapist tarafından programın içeriğini belirlemek için ilave değerlendirmeler yapılmaktadır (Şekil 2). Değerlendirmeler tamamlandıktan sonra oluşturulan program uygulanmaya başlamaktadır. Bu aşama üst düzeyde yarar sağlayabilmek için en az 8-12 hafta sürdürülmelidir. Yine bu aşamada bilgi verme ve yararlı öneriler multidisipliner bir çerçevede gerçekleştirilmelidir. Bilgilendirme şu amaç ve önermeleri içermelidir:
Bu fazın ilk iki haftasında program yakından denetimli bir şekilde sürdürülmelidir. 3. Kardiyak rehabilitasyon sonrası (Post-KR) faz (Faz 3): Bu fazda ayaktan KR’da uygulanan egzersiz programının günlük yaşam içine bütünleştirilmesi önerilmektedir. Kalp Yetersizliği Rehabilitasyonunda Egzersize İlişkin Kılavuz Önerileri Egzersiz; KR’un önemli bir bölümünü oluşturmakta ve hem kısa, hem de uzun vadede egzersiz kapasitesini ve yaşam kalitesini geliştirmeyi amaçlamaktadır. Bu yararlı etkilerinin altında yatan mekanizmalar; kas perfüzyonunun, kas metabolizmasının, ventilatör etkinliğinin, nörohormonal düzenlemenin ve kardiyak fonksiyonların gelişmesidir. Kanada Kardiyovasküler Cemiyeti KY Yönetimi Kılavuzu 2013 Güncellemesi’nde KY’nde egzersiz programına ilişkin önerileri şu şekilde sıralamaktadır.
• Bu öneri kas fonksiyonlarının azalmasını önler, günlük aktivitelerdeki fonksiyonları geliştirir, daha ileri egzersiz modelleri için alt yapı hazırlar. • Bu öneri egzersiz reçetelerinin geliştirilmesi için genellikle uygun önlemlerin alındığı durumlarda değerlidir. Güvenlik öncelikli olduğu için hastanın ICD ile ilgili problemleri olduğu zaman, kısa süreli bilinç kaybı tehlikeli olabileceğinden egzersizden kaçınılmalıdır. Kardiyak rehabilitasyonda egzersize uyumu olumsuz etkileyen faktörlerin belirlenmesi ve mümkün olan ölçüde çözümlenmesi rehabilitasyonun başarısını arttırmaktadır. Bu faktörler;
Ghanbari-Firoozabadi ve ark.’nın çalışmasında (2014) KR’un KY hastalarında fiziksel fonksiyon, fiziksel sağlık, psikolojik boyut, sosyal boyut ve fiziksel ağrı gibi yaşam kalitesinin tüm boyutlarında anlamlı bir iyileşme sağladığı bildirilmiştir. Psikososyal boyutun rehabilitasyon da dikkatle ele alınması önemlidir. Samartzis ve ark.’nın (2013) çalışmasında ise; psikososyal girişimlerin uygulandığı KY hastalarında yaşam kalitesinin daha yüksek olduğu ve bu girişimlerin yüz yüze uygulanmasının telefonla uygulanmasına oranla daha başarılı sonuçlar ortaya koyduğu gösterilmiştir. Heart Failure and A Controlled Trial Investigating Outcomes of Exercise TraiNing (HF-ACTION-2009) çalışmasında; egzersiz eğitiminin tüm nedenlerden kaynaklı mortalite ve hastaneye yatış insidansı olmak üzere %11 oranında bir azalmaya yardımcı olduğu saptanmıştır. Aynı zamanda bu egzersiz programına katılanların sağlık durumunu algılamalarının istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha iyi olduğu bildirilmiştir. Kaynaklar
|
2008 - 2024 © Bu sitenin tüm hakları Türk Kardiyoloji Derneğine aittir. |