Doç. Dr. Hatice Selçuk
Uzm. Dr. Kevser Balcı

Kalp yetersizliği olan hastalarda renin anjiyotensin aldosteron sistem (RAAS) inhibitörleri olan anjiyotensin dönüştürücü enzim inhibitörleri/ anjiyotensin reseptör blokerleri (ACEİ/ ARB) ve mineralokortikoid reseptör antagonistlerinin kullanımı hayat kurtarıcı etkiye sahiptir. Fakat çoğu hastada, bu ilaçların kullanımı potasyum yüksekliği geliştiğinde ya doz azaltılmakta ya da ilaç tamamen bırakılmaktadır. Bu da kardiyak aritmi nedenli ölüm riskini arttırmaktadır. Henüz araştırılma aşamasında olan oral potasyum bağlayıcı ilaç patiromer (Relypsa) 1 yıllık faz- 2 çalışması Amethyst-DN’de güvenli ve etkili bulunmuştur.

Bu çalışmaya kronik böbrek yetersizliği, tip 2 diabetes mellitus ve hipertansiyonu olan 304 hasta dahil edildi. Hafif düzeyde potasyum yüksekliği olan hastalara (serum K> 5.0- ? 5.5 mEq/L) patiromer tedavisine 4.2 gr, 8.4 gr, ya da 12.6 gr artan dozlarında günde iki kez olacak şekilde, orta düzeyde potasyum yüksekliği olan hastalara (serum K> 5.5- <6.0 mEq/L) ise 8.4 gr, 12.6 gr, ya da 16.8 gr artan dozlarında günde iki kez olacak şekilde başlandı. Patiromer dozları serum potasyum seviyesini 5.0 mEq/L ve altında sağlayacak şekilde arttırıldı. Bu hastalardan, 105 ‘inde kalp yetersizliği mevcuttu (hafif potasyum yüksekliği grubunda 77 hasta ve orta düzeyde potasyum yüksekliği grubunda 28 hasta), 199 hastada kalp yetersizliği yoktu (hafif potasyum yüksekliği grubunda 143 hasta ve orta düzeyde potasyum yüksekliği grubunda 56 hasta). Hastaların hepsi beyaz ırktan ve ortalama yaş 58.9– 69.1 yıl arasında ve çoğu erkek cinsiyettendi (%59- %71). Kalp yetersizliği grubunda hafif potasyum yüksekliği olanların %79.2’ si ve orta düzeyde potasyum yüksekliği olanların %60.7’ si, kalp yetesizliği olmayanlarda ise her iki grupta da hastalardan %66’ sı çalışmayı tamamladı. Çalışmanın 3. gününde, kalp yetersizliği grubunda hafif düzeyde potasyum yüksekliği olan grupta serum potasyumu 5.13 mEq/L düzeyinden ortalama 0.33 mEq/L azalma gösterdi ve orta düzeyde potasyum yüksekliği olan grupta ise serum potasyumu 5.62 mEq/L düzeyinden ortalama 0.55 mEq/L azalma gösterdi (p<0.001). Kalp yetesizliği grubunda hafif potasyum yüksekliği grubunda 3. günde, orta düzeyde potasyum yüksekliği grubunda ise 1. haftada ortalama potasyum 5.0 mEq/L altında idi. Kalp yetersizliği grubunda çoğu hastanın (%74- %96) serum potasyumu 12. haftadan 52. haftaya kadar normal aralıkta (3.8–5.0-mEq/L) seyretti. İlaç bırakıldıktan sonra serum potasyum düzeylerinde artış görüldü. Sonuçlar kalp yetersizliği olmayan grupta da benzerdi. Kalp yetersizliği grubunda en sık yan etkiler magnezyum azlığı (%9.5), diyare (%4.8) ve potasyum azlığı (K< 3.5 mEq/L; %3.8) idi. Hastalardan 8 tanesi (%7.9) ilacı yan etkiler nedeniyle bıraktı. Kalp yetesizliği olan grupta 9 ölüm, olmayan grupta ise 6 ölüm gözlendi, ama hiçbirisinin potayum yüksekliği nedeniyle olduğu düşünülmedi.

Aralık 2014’ te, Relypsa yeni bir ilaç olarak onay almak için FDA ‘ya başvuruda bulundu. Henüz onay almamış olsa da bu ilaç kalp yetesizliği ölüm oranlarında önemli bir etki yaratabilir. Bu tedavi pahalı olabilir, fakat kalp yetersizliği nedenli hastaneye yatışları da hesaba katarsak bu ilacın kullanımı hesaplı olabilir.