Prof. Dr. Uğur Coşkun

Özet
Tıbbi malpraktis; Tıp biliminin standartları ve tecrübeleri çerçevesinde gösterilmesi gereken özenin gösterilmemesi sonucu ortaya çıkan ve zarara sebebiyet veren her türlü tıbbi müdahale olarak tanımlanmaktadır. Malpraktis davalarında bilirkişi; hekimin güncel bilimsel mesleki standartlara uygun davranıp davranmadığını ve zararla müdahale arasındaki illiyet bağı olup olmadığını inceleyen alanında uzman tecrübeli bir hekim olarak tanımlanabilir. Bilirkişilik makamı hâkimin veya diğer yargı mercilerinin özel ve teknik tıbbi konuları değerlendirebilmesine yardımcı olan önemli bir delil oluşturma aracıdır. Ancak bilirkişi, malpraktis açısından incelenen hekimin hukuki sorumluluğa ilişkin nihai bir değerlendirme yapamaz; görevi, uzmanlığı kapsamında kalan tıbbi ve teknik hususları bilimsel verilere dayanarak ortaya koymak ve hazırladığı bilirkişi raporunu hâkime sunmaktır (1,2).
Bilirkişilik ile taraflarca alınan uzman görüşü veya mütalaa birbirinden farklı hukuki kurumlardır. Bilirkişi yargı makamınca görevlendirilirken, uzman görüşü kural olarak tarafın kendi girişimiyle ve kendi seçtiği uzmandan aldığı bilimsel görüştür. Bu nedenle bilirkişi raporu ile uzman mütalaasının hazırlanma biçimi, yargılama içindeki konumu ve tarafsızlık yükümlülüğü aynı değildir (3,4).

1. Tıbbi malpraktis kavramı
Tıbbi malpraktis kavramı Türk hukukunda tek bir kanun maddesinde bütün unsurlarıyla tanımlanmış bağımsız bir sorumluluk türü olarak düzenlenmemiş olmakla birlikte, tıbbi uygulamanın mesleki standartlara aykırı biçimde gerçekleştirilmesi sonucunda hastanın zarar görmesi çerçevesinde değerlendirilmektedir. Türk Tabipleri Birliği Hekimlik Meslek Etiği Kurallarının 13. maddesinde bilgisizlik, deneyimsizlik veya ilgisizlik nedeniyle bir hastanın zarar görmesi “hekimliğin kötü uygulanması (malpraktis)” olarak tanımlanmaktadır (5).

Malpraktis değerlendirmesinde yalnızca hastada istenmeyen bir sonucun ortaya çıkmış olması yeterli değildir; tıbbi uygulamanın niteliği, uygulama sırasında geçerli olan bilimsel ve mesleki standartlar, hekimin özen yükümlülüğü, meydana gelen zarar ve uygulama ile zarar arasındaki uygun illiyet bağı birlikte değerlendirilmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da tıbbi yardım ve müdahalenin tıp sanatının kurallarına uygun olarak gerçekleştirilmesi ve öngörülemeyen bir sonucun ortaya çıkması hâlinde bunun kendiliğinden hekimin kusurunu göstermeyeceğini belirtmiştir. Bu nedenle komplikasyon ile malpraktisin birbirinden ayrılması önemlidir; tıbbi müdahalenin bütün kurallara uygun yapılmasına rağmen ortaya çıkabilen ve gerekli özen gösterilerek yönetilen öngörülemeyen sonuçlar, tek başına meslek hatası anlamına gelmemektedir. Buna karşılık bilimsel ve mesleki kurallara aykırı davranış sonucunda hastanın zarar görmesi malpraktis değerlendirmesini gündeme getirebilir (6,7).

2. Malpraktis davalarında bilirkişiye neden ihtiyaç duyulur?
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 266. maddesine göre mahkeme, çözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verebilir; genel bilgi veya hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukuk bilgisiyle çözülebilecek konularda ise bilirkişiye başvurulamaz (3).

Tıbbi müdahalenin güncel tıp kurallarına uygun olup olmadığı, belirli bir tanı veya tedavi seçeneğinin olay tarihinde kabul edilen tıbbi bilimsel uygulama standartlarına uygunluğu, öncesinde gerekli tetkiklerin yapılıp yapılmadığı, takip ve tedavide tıbbi bir eksiklik bulunup bulunmadığı ve belirli bir tıbbi eylem ile ortaya çıkan zarar arasında tıbbi açıdan bağlantı bulunup bulunmadığı çoğu durumda özel ve teknik bilgi gerektirdiğinden tüm yukarıda sayılan durumlarda bilirkişi incelemesi gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Yargıtay da hekim kusurunun tespitinin uzmanlık gerektiren teknik bir konu olması nedeniyle çoğunlukla bilirkişi incelemesi aracılığıyla yapıldığını kabul etmektedir (6,7).

Bununla birlikte bilirkişinin görevi “hekimin hukuken sorumlu olup olmadığına” karar vermek değildir; bilirkişi, uzmanlık alanındaki tıbbi olayları ve bunların bilimsel açıdan değerlendirilmesini ortaya koyar, hukuki sorumluluğun bulunup bulunmadığına ise mahkeme karar verir. Bilirkişilik Yönetmeliği de bilirkişinin uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hususlar dışında açıklama yapamayacağını ve hukuki değerlendirmelerde bulunamayacağını açıkça düzenlemektedir (2).

3. Tıbbi malpraktis bilirkişi incelemesinde hangi hususlar değerlendirilmelidir?
Malpraktis dosyasında bilirkişinin öncelikle kendisine verilen görevin sınırlarını belirlemesi ve yalnızca uzmanlığı kapsamındaki teknik soruları cevaplaması gerekir. Bilirkişilik görevlendirmesinde inceleme konusunun bütün sınırları ile bilirkişinin cevaplaması gereken soruların açıkça gösterilmesi gerekmektedir (8,14).

Tıbbi malpraktis bakımından bilirkişi incelemesinin başlıca unsurları aşağıdaki şekilde sıralanabilir.

3.1. Olay tarihinde geçerli tıbbi standart
Bilirkişi, olayın meydana geldiği tarihte geçerli olan bilimsel ve mesleki standartları dikkate almalıdır. Sonradan ortaya çıkan tıbbi bilgiler veya daha sonraki kılavuzlar, olay tarihindeki uygulamanın değerlendirilmesinde doğrudan ve tek başına ölçüt hâline getirilmemelidir. Bu nedenle raporda olay tarihi, mevcut bilimsel bilgi düzeyi, ilgili kılavuzlar, tıbbi literatür ve mesleki uygulama standartları ortaya konulmalıdır (6,7).

3.2. Tanı sürecinin değerlendirilmesi
Bilirkişi; hastanın başvuru şikâyetlerini, anamnez bulgularını, fizik muayeneyi, laboratuvar ve görüntüleme sonuçlarını ve hekimin olay anında sahip olduğu bilgileri dikkate alarak tanısal sürecin tıbbi standartlara uygun olup olmadığını değerlendirmelidir. Tanının sonradan yanlış çıkması tek başına malpraktis kanıtı değildir; önemli olan hekimin karar verdiği anda mevcut olan tıbbi verilere göre makul ve kabul edilebilir bir tıbbi yaklaşım sergileyip sergilemediğidir (6,7).

3.3. Tedavi ve müdahalenin değerlendirilmesi
Uygulanan tedavinin endikasyonu, yöntemi, zamanlaması, dozları, teknik uygulanışı, alternatif tedavilerin bulunup bulunmadığı ve uygulamanın olay tarihinde kabul edilen tıbbi standartlarla uyumu değerlendirilmelidir. Bilirkişi, yalnızca sonucun olumsuz olmasına dayanmak yerine müdahalenin uygulanma sürecini ve bilimsel gerekçesini incelemelidir (6,7).

3.4. Takip ve izlem yükümlülüğü
Malpraktis değerlendirmesi yalnızca ameliyat veya tedavi işleminin teknik olarak doğru yapılıp yapılmadığıyla sınırlı değildir; işlem sonrasındaki takip, komplikasyonların zamanında fark edilmesi ve gerekli müdahalelerin yapılması da değerlendirilmelidir. Hekimin hastanın günlük muayene progreslerini kaydetme yükümlülüğü vardır. Ayrıca gelişebilecek olağan dışı her durum veya problem günlük olağan vizit sonrasında bile olsa mutlaka tarihi ve saatiyle birlikte ilave progres olarak kaydedilme yükümlülüğü vardır. Hiçbir komplikasyon veya gelişen anormal durum gizlenmemelidir. Yargıtay kararlarında ameliyat sonrası takip yükümlülüğünün yerine getirilip getirilmediğinin de hekimlik özen yükümlülüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiği görülmektedir (9).

3.5. Aydınlatma ve rıza
Tıbbi müdahalenin hukuki değerlendirilmesinde hastanın yeterli şekilde aydınlatılıp aydınlatılmadığı ve geçerli rızasının bulunup bulunmadığı da önem taşıyabilir. Bu nedenle bilirkişi raporunda tıbbi açıdan aydınlatmanın kapsamına ilişkin teknik değerlendirme yapılabilir; ancak aydınlatma yükümlülüğünün hukuken yerine getirilip getirilmediğine ilişkin nihai hukuki değerlendirme mahkemeye aittir (9).

3.6. Zarar ve illiyet bağı
Malpraktis değerlendirmesinde tıbbi uygulamada bir kusur bulunması ile hastada meydana gelen zararın bu kusurdan kaynaklanması birbirinden ayrılmalıdır. Bilirkişi, tıbbi açıdan uygulama ile zarar arasında nedensellik ilişkisi bulunup bulunmadığını ve zararın başka bir nedenden kaynaklanıp kaynaklanamayacağını bilimsel veriler üzerinden değerlendirmelidir. Yargıtay da hekim kusuru ile zarar arasındaki uygun illiyet bağının ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır (6,7).

4. Bilirkişi raporu nasıl olmalıdır?
Bilirkişi raporu yalnızca sonuç cümlesinden ibaret olmamalı, ulaşılan sonucun hangi tıbbi verilerden ve hangi bilimsel gerekçelerden hareketle oluşturulduğunu açıklamalıdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, bilirkişinin dosyadaki bilgi ve belgelerden ulaştığı sonucu belirtmekle yetinmeyip bu sonuca ulaşmasını sağlayan gerekçeleri de ortaya koyması gerektiğini ifade etmiştir. Bu nedenle iyi hazırlanmış bir malpraktis bilirkişi raporunda en azından olayın özeti, incelenen tıbbi belgeler, olay tarihindeki tıbbi standartlar, tıbbi uygulamanın değerlendirilmesi, varsa komplikasyon ile malpraktis ayrımı, zarar ve illiyet değerlendirmesi ve sonuç bölümünün bulunması uygun olacaktır. Bu yapı, raporun mahkeme ve taraflar tarafından denetlenebilmesini kolaylaştırır (8,14).

Bilirkişinin kullandığı tıbbi kaynakların, kılavuzların ve bilimsel yayınların mümkün olduğunca açık biçimde belirtilmesi de raporun bilimsel denetlenebilirliğini artırır. Özellikle tıbbi standartların tartışmalı olduğu dosyalarda hangi bilimsel yaklaşımın neden esas alındığının açıklanması önemlidir (8,14)

5. Bilirkişi kim olabilir? Bilirkişi kimler olamaz ve bilirkişi görevlendirmesinin reddedilmesi gereken durumlar nelerdir?
6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu'na göre bilirkişi, çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde oy ve görüşünü sözlü veya yazılı olarak vermesi için başvurulan gerçek uzman kişi veya özel hukuk tüzel kişisidir (1).

Bilirkişiliğe kabul için genel olarak bilirkişilik temel eğitimini tamamlamak, bilirkişilik yapılacak uzmanlık alanında en az beş yıl fiilen çalışmış olmak veya ilgili alan için daha uzun bir süre belirlenmişse bu süre kadar çalışmış olmak, mesleği yapabilmek için gerekli diploma veya uzmanlık belgelerine sahip olmak ve ilgili diğer yasal şartları taşımak gerekir (1,2).

Bilirkişilik Yönetmeliği'ne göre bilirkişilik yapacak kişinin görev alanıyla ilgili yeterli mesleki deneyime sahip olması ve temel eğitim şartını karşılaması gerekir; 2025 yılında yapılan yönetmelik değişikliğiyle temel eğitimin teorik ve uygulamalı bölümlerinin dağılımında da değişiklik yapılmıştır (2,10).
Dolayısıyla her hekim, yalnızca hekim olması nedeniyle otomatik olarak her tıbbi malpraktis dosyasında bilirkişi olarak görevlendirilemez; bilirkişinin somut uyuşmazlığın uzmanlık alanına uygun bilgi ve deneyime sahip olması gerekir. Özellikle karmaşık tıbbi uyuşmazlıklarda bilirkişi veya bilirkişi kurulunun ilgili tıp dalındaki uzmanlardan oluşturulması bilimsel değerlendirme bakımından önem taşır (2,8).
Hukuk öğrenimi görmüş kişilerin ise hukuk alanı dışında ayrıca uzmanlık sahibi olduklarını ve diğer şartları belgelememeleri hâlinde bilirkişilik siciline ve listesine kaydedilmeleri mümkün değildir (1).
Bilirkişi, görev süresince doğrudan veya dolaylı olarak uyuşmazlığın taraflarından gelen uzman görüşü, danışmanlık, hakemlik ya da buna benzer bir görevi kabul edemez. Ayrıca bilirkişi, görevlendirildiği uyuşmazlığın taraflarından biriyle yakın ilişkisi bulunması, iş ilişkisi içinde olması veya bağımsızlığını etkileyebilecek başka bir durumun mevcut olması hâlinde görevi kabul etmemelidir. Bu husus tıbbi malpraktis davalarında özellikle önemlidir. Örneğin hakkında değerlendirme yapılan sağlık kuruluşunda çalışan, aynı sağlık kuruluşuyla sürekli mesleki ilişkisi bulunan veya dosyanın taraflarından biriyle doğrudan mesleki ilişkisi olan bir hekimin bilirkişi olarak görevlendirilmesi tarafsızlık bakımından ciddi sorun yaratabilir (2).
Bilirkişi, görevlendirildiği konuda uzmanlık bilgisi ve tecrübesinin yeterli olmadığını, konunun kendi uzmanlık alanına girmediğini, varsa görevi kabulden kaçınmasını haklı kılacak mazeretini, görevlendirmeyi yapan mercie bildirmekle yükümlüdür (2).

6. Tıbbi malpraktis davalarında bilirkişi kurulu
Tıbbi uyuşmazlıklar çoğu zaman tek bir tıp dalıyla sınırlı değildir; örneğin cerrahi işlem, anestezi, yoğun bakım, enfeksiyon, radyoloji ve kardiyoloji gibi birden fazla uzmanlık alanının birlikte değerlendirilmesi gerekebilir. Böyle durumlarda farklı uzmanlık alanlarının birlikte değerlendirilmesine imkân sağlayacak bir bilirkişi kurulunun oluşturulması gerekebilir. Bilirkişi kurulunun amacı yalnızca kişi sayısını artırmak değil, uyuşmazlığın gerektirdiği farklı uzmanlık alanlarını bilimsel olarak temsil etmektir. Bu nedenle kurulun uzmanlık alanlarının somut uyuşmazlıkla uyumlu olması, raporun bilimsel güvenilirliği açısından önemlidir (8).

Adli Tıp Kurumu da tıbbi konularda uzmanlık alanlarına göre yapılandırılmış ihtisas kurullarına sahiptir ve ilgili kurullarda farklı tıp disiplinlerinden uzmanlar görev yapmaktadır. Adli Tıp Kurumu Kanunu'nda ihtisas kurullarının çeşitli tıp uzmanlıklarından oluşacağı düzenlenmiştir (11).
Bununla birlikte Adli Tıp Kurumu raporu alınmış olması, mahkemenin raporu hiçbir değerlendirme yapmadan kabul etmesi gerektiği anlamına gelmez; bilirkişi raporunun yeterli, gerekçeli, somut olaya özgü ve denetime elverişli olup olmadığı yargılama makamınca değerlendirilmelidir. Anayasa Mahkemesi de tıbbi uyuşmazlıklarda bilirkişi raporunun bilimsel yeterliliği ve gerekçesinin yargısal değerlendirmede önem taşıdığını ortaya koymuştur (12).

7. Bilirkişinin yargı sürecindeki rolü
Bilirkişinin temel rolü, hâkimin sahip olmadığı özel veya teknik bilgiyi yargılamaya kazandırmaktır. Bilirkişi, kendisine verilen görev çerçevesinde teknik inceleme yapar ve ulaştığı bilimsel sonucu rapor halinde mahkemeye sunar (1,3).

Bilirkişi hâkimin yardımcısı olmakla birlikte hâkimin yerine karar veren kişi değildir. Özellikle malpraktis davalarında “hekim kusurludur”, “hastane hukuken sorumludur” veya “tazminata hükmedilmelidir” şeklindeki hukuki sonuçların doğrudan bilirkişi tarafından belirlenmesi, bilirkişinin görev sınırını aşabilir (2).

8. Bilirkişi raporunun mahkeme açısından bağlayıcılığı
Bilirkişi raporu mahkemenin kararının yerine geçen bir karar değildir. Bilirkişinin görevi teknik konuda görüş bildirmek, mahkemenin görevi ise dosyadaki bütün delilleri değerlendirerek hukuki sonuca ulaşmaktır (2,3).

Bu nedenle mahkeme bilirkişi raporunu diğer delillerle birlikte değerlendirmelidir. Raporda çelişki, eksiklik, yetersiz gerekçe veya uzmanlık alanı bakımından sorun bulunması hâlinde ek rapor veya yeni bilirkişi incelemesi gündeme gelebilir. Yargıtay kararlarında da özellikle tıbbi uyuşmazlıklarda yetersiz veya eksik bilirkişi incelemesine dayanılarak karar verilmesi eleştirilebilmektedir (8,13).

Anayasa Mahkemesi de olayların oluşumuna ilişkin delillerin değerlendirilmesinin öncelikle derece mahkemelerinin görevi olduğunu, bilirkişilerin tıbbi bilgi ve belgelerden vardıkları sonuçların doğruluğunun her olayda Anayasa Mahkemesince yeniden değerlendirilmesinin onun görevi olmadığını belirtmiştir. Bununla birlikte yargılamanın etkili olabilmesi için bilimsel görüş ve raporların yeterli, somut ve nesnel verilere dayanması gerektiğini vurgulamıştır (12).

9. Bilirkişilik ile mütalaa arasındaki temel fark
“Bilirkişi raporu” ile “uzman görüşü/mütalaa” birbirine benzese de aynı hukuki kurumlar değildir. Hukuk yargılamasında Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 293. maddesi tarafların dava konusu olayla ilgili olarak bir uzmandan bilimsel mütalaa alabileceklerini düzenlemektedir (3).
Bilirkişi, yargı makamının görevlendirmesi üzerine görev yaparken, uzman görüşü kural olarak tarafın kendi girişimiyle aldığı bilimsel görüştür. Bu nedenle bilirkişi yargılamanın kurumsal delillendirme sürecinin bir parçası iken, uzman görüşü tarafın iddia veya savunmasını desteklemek, mevcut bilirkişi raporunu eleştirmek veya teknik bir konuyu açıklığa kavuşturmak amacıyla kullanılabilir (3,4).

HMK'nın 293. maddesine göre hâkim, talep üzerine veya kendiliğinden kendisinden rapor alınan uzman kişinin duruşmaya çağrılarak dinlenilmesine karar verebilir ve uzman kişinin çağrıldığı duruşmada hâkim ve taraflar gerekli soruları sorabilir. Uzman kişi geçerli bir özrü olmaksızın duruşmaya gelmezse hazırladığı rapor mahkemece değerlendirmeye alınmaz (3).

Ceza yargılamasında da CMK'nın 67. maddesi, tarafların veya Cumhuriyet savcısının bilirkişi raporunun hazırlanmasında değerlendirilmek veya rapor hakkında görüş oluşturmak üzere uzmanından bilimsel mütalaa alabilmesine imkan tanımaktadır (4).

Bilirkişi ve mütalaa arasındaki başlıca farklılıklar

Bu farklılık nedeniyle tarafın sunduğu uzman mütalaasının “özel bilirkişi raporu” olarak değerlendirilmesi yerine, HMK 293 kapsamında uzman görüşü olarak ele alınması daha isabetlidir (3,4).

10. Eksik veya yetersiz bilirkişi raporunun sonuçları
Bilirkişi raporunun yeterli olmaması, uzmanlık alanının uyuşmazlıkla örtüşmemesi, önemli tıbbi belgelerin değerlendirilmemesi, raporun gerekçesiz olması veya raporlar arasında açıklanmamış çelişkiler bulunması hâlinde yeni veya ek bilirkişi incelemesine ihtiyaç duyulabilir. Yargıtay'ın tıbbi malpraktis uyuşmazlıklarına ilişkin kararlarında, teknik konuların yeterince araştırılmadığı veya raporun denetime elverişli olmadığı durumlarda daha kapsamlı bilirkişi incelemesi yapılması gerektiği belirtilmiştir (8,13).

Özellikle tıbbi uyuşmazlıkta tek bir uzmanlık alanının yeterli olmadığı durumlarda yalnızca bir uzman tarafından hazırlanan raporun, uyuşmazlığın bütün teknik yönlerini karşılayıp karşılamadığı ayrıca değerlendirilmelidir. Bu nedenle bilirkişi kurulunun uzmanlık alanlarının somut olayla uyumlu olması önem taşımaktadır (8,11).

11. Sonuç
Tıbbi malpraktis davalarında bilirkişilik, yargı makamının tıbbi ve teknik konularda ihtiyaç duyduğu uzman bilgisinin yargılamaya aktarılmasını sağlayan bir mekanizmadır (1,3)

Bilirkişinin temel görevi, hekimin veya sağlık kuruluşunun hukuken sorumlu olup olmadığına karar vermek değil, kendisine yöneltilen teknik soruları bilimsel verilere dayanarak cevaplamaktır (2).

Malpraktis değerlendirmesinde tıbbi uygulamanın olay tarihindeki bilimsel standartlara uygunluğu, tanı ve tedavi süreci, takip ve izlem, komplikasyonun yönetimi, zarar ve tıbbi illiyet bağı birlikte değerlendirilmelidir (6,8,14).

Bilirkişinin raporu ayrıntılı, gerekçeli, bilimsel dayanakları gösterilmiş, somut olaya özgü ve denetime elverişli olmalıdır (8,14).

Bilirkişilik ile uzman mütalaası arasındaki temel fark ise bilirkişinin yargı makamınca görevlendirilmesi, uzman görüşünün ise kural olarak tarafın kendi seçtiği uzmandan alınmasıdır (3,4)

Bu nedenle tıbbi malpraktis davalarında sağlıklı bir yargısal değerlendirme için bilirkişi seçiminin uyuşmazlığın tıbbi uzmanlık alanıyla uyumlu olması, bilirkişi raporunun teknik sorularla sınırlı ve gerekçeli hazırlanması, gerektiğinde birden fazla uzmanlık alanının bir araya getirilmesi ve tarafların sunduğu uzman görüşlerinin de bilimsel içeriği bakımından değerlendirilmesi önem taşımaktadır (2,8,12).
Sonuç olarak bilirkişi raporu mahkemenin yerine geçen bir karar değil, mahkemenin tıbbi ve teknik konuları doğru değerlendirebilmesi için kullanılan uzmanlık temelli bir delil aracıdır; hukuki sorumluluk, kusur ve tazminat konusunda nihai karar verme yetkisi yargı merciine aittir (2,3).

Kaynaklar

1. Bilirkişilik Kanunu, Kanun Numarası: 6754, Kabul Tarihi: 3.11.2016, Yayımlandığı R. Gazete: 24.11.2016 Sayı 29898.
2. Bilirkişilik Yönetmeliği. Yayımlandığı R. Gazete: 3.8.2017 Sayı 30143.
3. Türkiye Cumhuriyeti, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, Kabul Tarihi: 12.01.2011, R. Gazete: 04.02.2011, Sayı: 27836
4. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, Kabul Tarihi: 04.12.2004, Resmî Gazete Tarihi: 17.12.2004, Sayı: 25673, m. 67.
5. Türk Tabipleri Birliği, Hekimlik Meslek Etiği Kuralları, m. 12-13, “Hekimliğin Kötü Uygulanması (Malpraktis)”.
6. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/680, K. 2021/449, T. 08.04.2021.
7. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2016/1034, K. 2018/10486, T. 13.11.2018.
8. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2024/144, K. 2024/565, T. 20.11.2024
9. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2023/4559, K. 2024/3019, T. 14.10.2024.
10. Bilirkişilik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik. Resmî Gazete, 03.05.2025, Sayı: 32889.
11. Adlî Tıp Kurumu Kanunu (Kanun No: 2659), Kabul Tarihi: 14.04.1982, Resmî Gazete, 20.04.1982, Sayı: 17670.
12. Anayasa Mahkemesi, İkinci Bölüm, Gönül Yanık ve Diğerleri Başvurusu, B. No: 2015/1937, K.T. 20.03.2019. Anayasa Mahkemesi, İkinci Bölüm, Gönül Yanık ve Diğerleri Başvurusu, B. No: 2015/1937, K.T. 20.03.2019.
13. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2022/6760, K. 2022/9419, T. 13.12.2022.
14. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2023/2749, K. 2024/983, T. 28.02.2024.