Dr. Ufuk İyigün

Hekimlik mesleği, yalnızca uzmanlık ve özen yükümlülüğünü değil, aynı zamanda üçüncü kişilere zarar verme riskini de taşır. Kardiyoloji gibi yüksek düzeyde uzmanlık gerektiren alanlarda, mesleğin icrası sırasında ortaya çıkabilecek zararlar, önemli ekonomik ve hukuki sonuçlar doğurabilir. Bu noktada mesleki sorumluluk sigortası, meslek mensubunun faaliyetinden kaynaklanabilecek zararların ekonomik sonuçlarının belirli koşullar ve limitler dahilinde sigorta sistemi tarafından karşılanmasını sağlayan önemli bir risk yönetimi aracı olarak karşımıza çıkmaktadır.
Ancak bazı meslekler bakımından bu sigortanın yaptırılması yalnızca meslek mensubunun tercihine bırakılmamış, kanun koyucu tarafından zorunlu hale getirilmiştir. Böylece sigorta, yalnızca meslek mensubunu ekonomik açıdan koruyan bir araç olmaktan çıkarak, aynı zamanda zarar gören kişinin tazminat hakkının güvence altına alınmasına yönelik bir mekanizma niteliği kazanmaktadır.

Bu çerçevede Türkiye'de zorunlu mesleki sorumluluk sigortasının en dikkat çekici örneklerinden biri hekimler bakımından uygulanan Tıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasıdır.

Hekim açısından zorunlu sigorta neden getirildi?
Hekimlik faaliyeti doğası gereği insan yaşamı ve vücut bütünlüğü üzerinde doğrudan sonuç doğurabilen bir meslektir. Tıbbi uygulamanın her zaman istenen sonucu vermemesi ile tıbbi kötü uygulamanın birbirinden ayrılması ise ayrıca önem taşımaktadır. Bir tedavinin başarısız olması tek başına hekimin hukuki sorumluluğu anlamına gelmez. Bununla birlikte hekimin kusurlu davranışı nedeniyle hastanın zarara uğraması halinde, somut olayın özelliklerine göre tazminat sorumluluğu gündeme gelebilir.

Tıbbi uygulama sonrası ortaya çıkan zararın hem hasta hem de hekim açısından önemli ekonomik sonuçları bulunabilir. Zorunlu mali sorumluluk sigortası bu noktada devreye girmektedir.

Hekimler bakımından zorunlu sigorta yükümlülüğü, 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'un Ek 12. maddesi ile getirilmiş; buna ilişkin Genel Şartlar ve tarife düzenlemeleri 2010 yılında yürürlüğe konulmuştur. Düzenleme; serbest çalışan veya kamu ve özel sağlık kurum ve kuruluşlarında çalışan tabip, diş tabibi ve ilgili uzmanları kapsamaktadır.

Burada dikkat edilmesi gereken önemli husus, sigortanın “hekimin yaptığı her işlemden doğan her türlü zararı” otomatik olarak karşılayan sınırsız bir güvence olmadığıdır. Sigortanın kapsamı, mevzuat ve poliçede belirlenen koşullar ile sigorta teminat limitleri çerçevesinde belirlenmektedir.

Sigorta yalnızca tazminatı mı karşılıyor?
Tıbbi kötü uygulamaya ilişkin zorunlu mali sorumluluk sigortasının kapsamı yalnızca tazminat ödemesinden ibaret değildir.
Genel Şartlara göre, poliçe kapsamındaki mesleki faaliyet nedeniyle ortaya çıkan zararlar sonucunda sigortalıya yöneltilen tazminat talepleri yanında, bunlarla bağlantılı yargılama giderleri, hükmolunan faiz ve belirli makul giderler de teminat kapsamında değerlendirilebilmektedir. Ayrıca 2016 yılında yapılan düzenleme ile sigortalının savunmasını üstlenen avukata ilişkin harcamalar da belirli şartlarla teminat kapsamına alınmıştır.
Bu durum sigortanın hukuki fonksiyonunu daha da önemli hale getirmektedir. Çünkü mesleki sorumluluk bakımından risk yalnızca “ne kadar tazminat ödenecek?” sorusundan ibaret değildir. Bir hekimin kendisine yöneltilen bir tazminat talebine karşı hukuki olarak savunulması, yargılama sürecinde ortaya çıkabilecek giderlerin yönetilmesi ve nihai ekonomik yükün belirli ölçüde sigorta sistemine aktarılması da önem taşımaktadır.
Dolayısıyla mesleki sorumluluk sigortasını yalnızca bir “tazminat ödeme mekanizması” olarak değil, aynı zamanda bir mesleki risk yönetimi ve hukuki koruma mekanizması olarak değerlendirmek gerekir.

2025 yılı değişikliği
Zorunlu mali sorumluluk sigortasının güncel görünümü açısından 2025 yılında yapılan değişiklik ayrıca önem taşımaktadır.
7 Ağustos 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan düzenleme ile tıbbi kötü uygulamaya ilişkin zorunlu mali sorumluluk sigortasında azami teminat tutarları yeniden belirlenmiş ve düzenlemenin 1 Kasım 2025 tarihinde yürürlüğe girmesi öngörülmüştür. Buna göre risk gruplarına göre olay başına azami teminat tutarları yeniden düzenlenmiş; ayrıca sözleşme kapsamında ödenecek toplam tazminatın 9 milyon TL'yi aşamayacağı hükme bağlanmıştır.

Kardiyoloji uzmanlığı 3. Risk Grubunda yer almakta olup, 1 Kasım 2025 itibarıyla olay başına azami teminat tutarı 3.000.000 TL’ye yükseltilmiştir. Bu düzenlemeyle birlikte kardiyologlar için risk grubuna uygun prim seviyeleri güncellenirken, bir poliçe yılı içinde ödenebilecek toplam tazminat tavanı tüm gruplar için 9.000.000 TL olarak sabitlenmiştir.

Bu değişiklik, tıbbi uygulamalardan kaynaklanabilecek zararların ekonomik boyutunun ve sağlık hizmetlerindeki risklerin zaman içerisinde değişmesi karşısında sigorta limitlerinin de güncellenmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Ancak burada önemli bir soru gündeme gelmektedir:

Teminat limitlerinin artırılması, hasta açısından gerçek anlamda yeterli bir tazminat güvencesi sağlamakta mıdır?
Özellikle ağır bedensel zarar, sürekli maluliyet veya ölüm gibi sonuçların ortaya çıktığı durumlarda gerçek zarar ile sigorta limiti arasında önemli farklılıklar oluşabilir. Bu durumda, sigorta, riski tamamen ortadan kaldırmamakta; yalnızca belirlenen limite kadar olan kısmını güvence altına almaktadır.

Hasta, hekim ve sigortacı arasında bir denge
Zorunlu mesleki sorumluluk sigortasının temelinde aslında üç taraflı bir hukuki ilişki bulunmaktadır: hasta, hekim ve sigortacı.
Hasta açısından sigorta, hak kazanılan tazminatın tahsil edilebilirliği bakımından önemli bir güvence oluşturur. Hekim açısından ise mesleki faaliyetten doğabilecek yüksek ekonomik riskin yönetilmesine yardımcı olur. Sigortacı açısından ise belirli bir riskin prim karşılığında üstlenilmesi söz konusudur.
Bu nedenle zorunlu mesleki sorumluluk sigortasının yalnızca “hekimin sigorta yaptırma zorunluluğu” şeklinde değerlendirilmesi eksik kalacaktır.
Asıl mesele, mesleki riskin kimin üzerinde bırakılacağı ve zarar gören kişinin hakkının nasıl güvence altına alınacağıdır.

Bu açıdan bakıldığında zorunlu sigorta, bireysel sorumluluk ile toplumsal riskin paylaşılması arasında bir köprü oluşturmaktadır.

Hekim Mesleki Sorumluluk Sigortasında Zamanaşımı
Hekim mali sorumluluk sigortasında 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1482. maddesinde zaman aşımı rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren 10 yıl olarak belirlenmiştir.

Kardiyoloji pratiğinde (özellikle geç belirti veren komplikasyonlar göz önüne alındığında) Türk Ticaret Kanunu'nun 1482. maddesi gereğince, sigorta şirketine yöneltilecek tazminat talepleri rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren 10 yıllık zamanaşımına tabidir. Bu hukuki süre, hekimlerin aktif çalışma dönemi sonrasındaki olası geç dönem malpraktis iddialarına karşı güvence sınırını belirler.

Sonuç
Mesleki sorumluluk sigortası, modern hukuk sistemlerinde mesleki faaliyetlerden doğabilecek zararların ekonomik sonuçlarının yönetilmesinde önemli bir araçtır. Türkiye'de özellikle hekimler bakımından zorunlu hale getirilen tıbbi kötü uygulamaya ilişkin mali sorumluluk sigortası, hasta hakları ile hekimin mesleki ve ekonomik güvenliği arasında bir denge kurmayı amaçlayan çok katmanlı bir yapıya sahiptir.

Bununla birlikte sigortanın varlığı, hekimin hukuki sorumluluğunu ortadan kaldırmadığı gibi hastanın her türlü zararının da sınırsız biçimde karşılanacağı anlamına gelmemektedir. Sigortanın kapsamı, teminat limitleri, poliçenin süresi, talebin niteliği ve somut olayın özellikleri bu noktada belirleyici olmaktadır.

Bu nedenle mesleki sorumluluk sigortasına yalnızca yerine getirilmesi gereken bir “zorunlu sigorta yükümlülüğü” olarak bakmak yerine; hasta güvenliği, meslek mensubunun hukuki korunması, tazminat hukukunun etkinliği ve riskin toplumsal olarak paylaşılması açısından değerlendirmek daha doğru olacaktır.

Kardiyologlar İçin Mesleki Sorumluluk Sigortası: Dikkat Edilmesi Gerekenler
1. Risk Grubu ve Teminat Limitlerinizi Güncel Tavanlara Göre Kontrol Edin
Kardiyoloji branşının 3. Risk Grubunda yer aldığını ve 1 Kasım 2025 itibarıyla olay başı azami teminat tutarının 3.000.000 TL’ye yükseltildiğini unutmayın. Poliçenizin güncel limitlerle uyumlu olduğunu, tüm gruplar için geçerli olan 9.000.000 TL'lik yıllık kümülatif tavan kuralını göz önünde bulundurarak kontrol edin.

2. Poliçenizi Yalnızca "Tazminat Ödeyen Araç" Değil, Hukuki Koruma Kalkanı Olarak Görün
2016 yılındaki mevzuat değişikliğiyle (Genel Şartlar B.3.4), sigortanın artık sadece tazminat ödemediğini; aleyhinize açılan ceza davalarında (kovuşturmalarda) sigortacının kendi seçtiği avukatın masraflarını karşıladığını ve hukuki süreçleri yakından takip ettiğini unutmayın. Olası bir soruşturma veya davada vakit kaybetmeden sigorta şirketine ihbarda bulunun.

3. Aktif Çalışma Sonrası 10 Yıllık Zamanaşımı (TTK m.1482) Riskini Bilincinizde Tutun
Kardiyolojik girişimlerin komplikasyonlarının (örneğin geç dönem stent trombozu, kaput/valf sorunları vb.) uzun yıllar sonra yargı konusu olabileceğini aklınızda bulundurun. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1482. maddesi gereğince talepler 10 yıllık zamanaşımına tabidir; emeklilik veya mesleği bırakma durumlarında son poliçenizin sunduğu 2 yıllık ek koruma süresini ve geriye etkili teminat mekanizmalarını inceleyin. Bu açıdan sigortanızın aralarda boşluk olmayacak şekilde sürekli yapıldığını takip edin.

4. Poliçe Limitleri ile Gerçek Tazminat Riskleri Arasındaki Dengeye Dikkat Edin

3 milyon TL'lik olay başı azami teminat tutarının, ağır ve kalıcı maluliyet ya da ölümle sonuçlanan yüksek bedelli tazminat davalarında (gerçek zarar ile limit arasında fark oluşması durumunda) riski tamamen ortadan kaldırmayabileceğini bilin. Özellikle yüksek riskli invaziv/girişimsel kardiyoloji prosedürlerinde, mesleki özen yükümlülüğünün ve hasta bilgilendirme/onam süreçlerinin kusursuz yürütülmesi en güçlü hukuki savunmanızdır. Yapılan riskli vakaların düzeyine göre ek poliçeler yapılmasını göz önünde bulundurun.

Mevzuat

1. 1219 Sayılı Kanun (Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun - Ek 12. Madde
2. 2010 Yılı İlk Düzenleme & Genel Şartlar: Türkiye Sigorta Birliği (TSB) - Tıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları
3. 2016 Yılı Değişikliği (Avukat Giderleri ve Sigortalıya Yardım): İlgili değişiklik, yukarıdaki TSB Genel Şartlar metninin içerisindeki "B.3.4. Sigortalıya Yardım" maddesinde 16/4/2016 tarihli ve 29686 sayılı Resmî Gazete ibaresiyle yer almaktadır.
4. 2025 Yılı Teminat ve Tarife Güncellemesi (1 Kasım 2025 Yürürlüklü):Güncel risk gruplarını, 3. risk grubu limitlerini (3 milyon TL) ve 9 milyon TL'lik tavan düzenlemesini içeren tarife metni.